In het kort: Veel leiders denken dat praten impact maakt, maar de echte kracht zit in actief luisteren. Door vragen te stellen, écht te luisteren en de ander ruimte te geven, creëer je verbinding, invloed en vertrouwen. Het is geen passieve houding, maar een vaardigheid die je bewust kunt trainen. Actief luisteren zorgt niet alleen voor betere gesprekken, maar ook voor groei, geluk en sterkere relaties – zowel op de werkvloer als daarbuiten.
De zomer staat voor de deur. Het is alweer mijn zevende blog van dit jaar en ik neem straks even afstand. Even pas op de plaats, even opladen. In september gaan we weer volle bak verder met onze blogs over leiderschap. Maar voor ik de laptop dichtklap, wil ik nog één belangrijke leiderschapsles met je delen. Een kwaliteit die vaak wordt onderschat, maar o zo krachtig is: actief luisteren en onderzoeken.
Actief luisteren is topsport
De meeste mensen hebben de belemmerende overtuiging dat luisteren passief is en het daarom extra moeilijk wordt om écht impact te maken. Luisteren is juist actief en vraagt om concentratie, oprechte interesse en empathie.
Het is hard werken. Wist je dat we gemiddeld zo’n 800 woorden per minuut denken, maar er maar 120 per minuut uitspreken? Geen wonder dat het soms lastig is om je aandacht erbij te houden. Toch is precies dát de sleutel tot echte invloed.
Veel leiders denken dat ze vooral impact maken als ze praten. Want als je luistert, ben je stil – en stil voelt als afwezig. Maar wat als het juist andersom werkt? Tijdens mijn consultingtijd leerde een oud-collega me een les die ik nooit ben vergeten: je hebt pas écht regie in een gesprek als je vragen stelt en actief luistert. Dan bepaal jij de richting, open je nieuwe perspectieven en creëer je echte verbinding.
De kracht van vragen stellen
Wie veel praat, heeft vaak geen idee wat er écht blijft hangen bij de ander. Maar wie actief luistert, ontdekt wat er speelt. Door vragen te stellen, nodig je de ander uit om te delen. Dat haalt de onderstroom naar boven. En als je dat doet zonder oordeel, met oprechte nieuwsgierigheid, ontstaat er iets bijzonders: échte verbinding. Dat is waar leiderschap om draait.
Ik geloof dat actief luisteren niet alleen bijdraagt aan jouw groei, maar ook aan het geluk van de mensen om je heen. Harvard toonde dit prachtig aan in het langstlopende onderzoek ooit: geluk draait om persoonlijke groei en betekenisvolle relaties. En die ontstaan als we elkaar bevragen en écht luisteren.
Een quote die ik hier vaak bij gebruik (en die me altijd bijblijft sinds ik de Dalai Lama ooit per toeval ontmoette in Tokio) is:
“When you talk, you are only repeating what you already know.
But if you listen, you may learn something new.”
Eerst luisteren, dan besluiten
In het bedrijfsleven en de topsport zie ik het vaak misgaan. Instructies die niet landen. Besluiten die worden genomen zonder input van de mensen die de inhoud kennen. Nelson Mandela leerde me hierin een mooie les. Zijn vader, een stamoudste, leerde hem: een leider spreekt als laatste. Eerst luisteren, dan besluiten. In het Westen doen we vaak precies het tegenovergestelde – en daarmee smoren we de dialoog voordat die kan ontstaan.
Een bijzondere blind date
Een voorbeeld uit mijn eigen leven, van deze maand nog. Ik ben sinds kort buddyloper van Govert Jan, een hardloper die blind en doof is. Dankzij technologie kan hij gelukkig nog redelijk goed horen. We ontmoetten elkaar voor het eerst in de auto, onderweg naar de Open Landelijke Dag van Stichting Running Blind. Een echte blind date, letterlijk.
Ik nam me voor om vooral níet te veel over mezelf te praten – dat is best een valkuil van mij. In plaats daarvan stelde ik open vragen. Over zijn zicht, zijn beleving, zijn gezin, zijn werk, zijn toekomst. Wat betekent hardlopen voor hem? Wat doet het met je als je zicht steeds verder afneemt?
Het werd een intens gesprek. We raakten aan de kern van het leven. Doordat ik luisterde zonder oordeel, durfde hij zich te openen. En dat vertrouwen is essentieel – ik ben tijdens het lopen letterlijk zijn ogen. Door mijn oprechte interesse ontstond verbinding. En het mooie? Uiteindelijk stelde hij mij ook vragen. Goed voorbeeld doet goed volgen.
Actief luisteren en vertrouwen vormen de basis van hun samenwerking.
Vijf praktische tips om actief te luisteren
Wil je zelf aan de slag met actief luisteren? Dit zijn vijf tips die mij enorm helpen:
Wees geïnteresseerd, in plaats van interessant.
Stel open vragen: gebruik de 5W2H (Wat, Wanneer, Waarom, Welke, Waar, Hoe, Hoeveel).
Gebruik LSD in je gesprekken: Luisteren – Samenvatten – Doorvragen.
Je krijgt wat je geeft: kwetsbaarheid nodigt uit tot echte gesprekken.
Omarm stilte: geef ruimte, laat pauzes ontstaan.
Hoe actief luister jij?
Misschien een mooie vraag om mee te nemen deze zomer: luister je écht? Of wacht je vooral tot je weer mag praten? 😉
Nog een mooie afsluiter voor op je strandbed:
“What people need is not a brilliant mind that speaks, but a special heart that listens.”
Geniet van de zomer.
Keep on moving,
Robin
Over de auteur
Robin van Wankum is coach, spreker en schrijver van blogs op het gebied van high performance en persoonlijk leiderschap. Vanuit zijn achtergrond in de topsport en het bedrijfsleven helpt hij professionals en teams om te groeien in impact en communicatie. Zijn blogs en trainingen zitten vol praktijkvoorbeelden, herkenbare situaties en concrete tools om direct toe te passen.
Volg Robin op LinkedIn of lees meer van zijn blogs op onze website.